 |
polecane |
 |
|
 |
 |
 |
|
ŻelazoPierwiastek ten jest niezbędny do prawidłowego funkcjonowania
organizmu. W organizmie człowieka ważącego ok. 70 kg żelazo występuje w ilości
około 4 g. Żelazo wchodzi w skład wielu enzymów oraz związków
metaloproteinowych biorących udział w procesach oksydacyjno-
redukcyjnych.Około 70% żelaza jest związane w krwi, głównie w postaci
hemoglobiny, związku przenoszącego tlen z płuc do tkanek. Część żelaza jest
bezpośrednio wykorzystywana przez komórki układu erytroblastycznego do
produkcji hemoglobiny, pozostałość gromadzi się w postaci ferrytyny, głównie w
wątrobie i śledzionie oraz innych narządach. Żelazo zmagazynowane w organizmie
pozostaje w dynamicznej równowadze z tym, które znajduje się w surowicy, gdzie
jest transportowane w surowicy krwi w połączeniu z białkiem nośnikowym którym
jest transferyna. W mięśniach żelazo wchodzi w skład mioglobiny, czerwonego barwnika mięśni,
który odbiera tlen od krwinek czerwonych i wykorzystuje go do pracy mięśni.
Żelazo jest też niezbędne do wytwarzania niektórych enzymów biorących udział w procesach utleniania. Żelazo wiąże również dwutlenek węgla w hemoglobinie i
transportuje go do płuc, skąd jest on usuwany. Żelazo wpływa na proces wzrostu, zwiększa odporność organizmu, zapobiega zmęczeniu.
Niedobór
Niedobór żelaza występuje często u ludzi i na ogół powodowany jest niską zawartością przyswajalnych form tego metalu w pożywieniu lub zaburzeniami w
procesie jego wchłaniania. Najbardziej wrażliwe są organizmy młode oraz kobiety, zwłaszcza ciężarne. Niedobór żelaza powoduje:
spaczone łaknienie, czyli apetyt na produkty nie zaliczane do pokarmów, jak krochmal, lód, tynk i inne, spadek sprawności fizycznej,
obniżenie możliwości koncentracji i sprawności umysłowej, niesprawność pamięci, zły nastrój, zmniejszenie odporności na przeziębienia i infekcje
zaburzenia rytmu pracy serca. W wyniku długotrwałego niedożywienia, wyniszczających chorób rozwija się niedokrwistość czyli anemia z niedoboru żelaza, która objawia się osłabieniem,
bólami głowy, apatią i bladością skóry. Na niedobory żelaza powstanie anemii narażone są dzieci, odchudzające się dziewczęta, kobiety z powodu utraty krwi w
cyklach miesiączkowych, kobiety w ciąży, kobiety po menopauzie, sportowcy uprawiający sporty wytrzymałościowe, osoby starsze.
Niedobory żelaza w organizmie u dzieci często współistnieją z zespołem zaburzeń zachowania u dzieci (ADHD ), objawiającym się wyczerpaniem i niemożnością koncentracji.
Nadmiar
Zbyt duża zawartość żelaza może odkładać się w wątrobie, trzustce i w innych
narządach powodując tzw. hemochromatozę. Objawy zatrucia u dorosłych zdrowych osób są rzadkie. U dzieci natomiast w związku z możliwością
hemochromatozy idiopatycznej (nadmiernego wchłaniania żelaza i odkładania się w narządach) śmiertelna może być dawka 3g. Przedawkowanie żelaza powoduje
wzrost ryzyka zachorowania na choroby serca oraz choroby nowotworowe w szczególności raka odbytnicy.
Źródło
Są dwa źródła żelaza: żelazo hemowe, które jest łatwo przyswajalne przez organizm
i żelazo nie hemowe zawarte miedzy innymi w roślinach które jest znacznie trudniej
przyswajalne przez organizm. Przyswajalność żelaza zależy od wielu czynników np.
witaminy C. Takie składniki jak sole wapnia, fosforu, mleko, sery, herbata (tanina),
kawa i fityniany znajdujące się w nasionach zbóż zaburzają przyswajanie żelaza.
Średnio tylko 10% zawartego w pokarmach żelaza jest w stanie przyswoić organizm
zdrowego człowieka. W pokarmach pochodzenia zwierzęcego (żółtka jaj, wątroba,
mięso, płucka, cynadry oraz kaszanka, czarny salceson i czernina) około 40% żelaza
występuje w łatwo przyswajalnej postaci hemowej (mioglobina, hemoglobina). Jego
przyswajalność z pokarmów wynosi około 20%. W produktach spożywczych
pochodzenia roślinnego (fasola, brokuły, groch, szpinak, orzechy, fasola, melasa,
suszone brzoskwinie, owsianka) żelazo jest w postaci trudno przyswajalnej, niehemowej i jego przyswajanie dochodzi do 5%.
|
|
 |
 |
 |
|
